I. Giới thiệu chung
1. Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả(1895-1983)
- Bút hiệu: á Nam
- Quê: Mĩ Lộc- Nam Định.
- Ông thuờng mượn các đề tài lịch sử hoặc những biểu tượng NT để bộc lộ nỗi đau mất nước, sự căm hận với kẻ thù.
* Tác phẩm
- “Hai chữ nước nhà” là bài thơ mở đầu của tập “Bút quan hoài I” , mượn lời của Nguyễn Phi Khanh dặn Nguyễn Trãi khi ông bị quân Minh bắt giải sang TQ
- Đoạn trích là phần mở đầu của bài thơ
- Thể thơ: Song thất lục bát
2. Chú thích
3. Bố cục
- Phần 1: 8 câu đầu
-> Tầm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đâu đớn
- Phần 2: 20 câu tiếp
-> Hiện tình đất nước trong cảnh đau thương , tang tóc
- Phần 3: 8 câu cuối
II.Tìm hiểu văn bản
1. Đọc
2. Tìm hiểu văn bản
a. Nỗi lòng người cha trong cảnh ngộ éo, le đau đớn
- Bối cảnh không gian: cuộc chia ly diễn ra ở nơi biên giới ảm đạm, heo hút
-> Là nơi tận cùng của Tổ quốc, nơi người cha chia biệt vĩnh viễn với Tổ quốc
- Tâm trạng thể hiện qua các hình ảnh:
+ “Hạt máu nóng thấm quanh hồn nước
Chút thân tàn lần bước dặm khơi”
-> những hình ảnh ẩn dụ: nói lên nhiệt huyết yêu nước sâu thẳm cùng cảnh ngộ bất lực, đau khổ của người cha
+ “Tầm tã châu rơi” -> là giọt nước mắt xót thương cho con, xót thương cho mình, xót thương cho cảnh ngộ nước mất nhà tan
b. Hiện tình đất nước trong cảnh đau, thương tang tóc
- Bốn câu:
“Giống Lạc Hồng....
....xưa nay kém gì”
-> Tự hào về dòng giống DT anh hùng chẳng kém gì ai
- Tám câu tiếp:
“Than vận nước...còn thương đâu!”
-> đất nước chịu biết bao cảnh đau thương, tang tóc dưới ách đô hộ của giặc Minh. Qua đó gián tiếp nêu lên chân lí: nước mất thì nhà tan
- Tám câu tiếp:
“Thảm vong quốc...đàn sau đó mà?
-> sử dụng phép nhân hoá so sánh và nói quá, hình ảnh ước lệ, tượng trưng để cực tả nỗi đau mất nước. Nỗi đau ấy như động chạm và thấm đến cả đất trời, sống núi VN.
c. Lời trao gửi cho con
- Nói đến tình cảnh thực của mình : già yếu, bất lực
- Mong muốn con nhớ đến tổ tông để khích lệ con cứu nước
-> là anh hùng hào kiệt, luôn một lòng, một dạ vì dân vì nước.
=> TTK đã mượn một câu chuyện lịch sử để bày tỏ lòng yêu nước của mình và khích lệ lòng yêu nước của đồng bào
* Nhan đề bài thơ
Thể hiện mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa Tổ quốc và gia đình. Tình yêu nước bao giờ cũng được đặt lên trên. Khi cần có thể hi sinh tình nhà cho nghĩa nước.
III. Tổng kết và luyện tập(sgk)